18 อุทยานแห่งชาติ เชียงใหม่ ลำพูน แม่ฮ่องสอน
ด้วยสภาพภูมิประเทศที่เป็นภูเขาสลับซับซ้อน อากาศที่หนาวเย็น และความอุดมสมบูรณ์ของผืนป่า ทำให้อุทยานแห่งชาติในจังหวัดเชียงใหม่เป็นแหล่งรวมความมหัศจรรย์ของธรรมชาติไว้อย่างหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็น น้ำตก ทั้งที่กระโจนลงมาจากหน้าผาที่สูงชันหรือที่ไหลลดหลั่นเป็นชั้นๆ การเปลี่ยนแปลงทางธรณีวิทยาที่เกิดขึ้นในอดีต ก่อเกิดเป็นเถื่อนถ้ำ น้ำพุร้อน และหน้าผาดินที่ถูกกัดเซาะรูปร่างแปลกตา ยิ่งเมื่อถึงฤดูหนาว ทั่วหุบดอยจะถูกปกคลุมด้วยทะเลหมอกที่สวยงาม อุณหภูมิตามยอดดอยซึ่งต่ำอยู่แล้วจะยิ่งลดลงไปอีกจนบางครั้งเกิดปรากฏการณ์น้ำค้างแข็งหรือแม่คะนิ้ง
ความมหัศจรรย์เหล่านี้กระจายอยู่ในอุทยานแห่งชาติทั้ง 18 แห่ง ของจังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน และแม่ฮ่องสอน ได้แก่ อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ ดอยสุเทพ-ปุย ห้วยน้ำดัง ดอยผ้าห่มปก แม่ปิง ออบหลวง ศรีลานนา ผาแดง แม่วาง ขุนขาน ออบขาน แม่ตะไคร้ ดอยเวียงผา แม่โถ สาละวิน ถ้ำปลา-น้ำตกผาเสื่อ น้ำตกแม่สุรินทร์ และอุทยานแห่งชาติแม่เงา
ดอยอินทนนท์
อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ ชื่อเดิมคือ ดอยหลวงหรือดอยอ่างกา เป็นยอดดอยที่สูงที่สุดในประเทศ มีความสูงประมาณ 2,565 เมตรจากระดับน้ำทะเล ด้วยความสูงของพื้นที่ทำให้สภาพป่ามีความคล้ายป่าดึกดำบรรพ์ คือ ตามต้นไม้ถูกปกคลุมด้วยมอสส์ เฟิน และพืชอิงอาศัยนานาชนิด เป็นแหล่งรวมของพืชพรรณและสัตว์ป่าที่หายาก เช่น นกศิวะหางสีตาล นกปีกสั้นสีน้ำเงิน กวางผา กุหลาบพันปี รองเท้านารีอินทนนท์ ข้าวตอกฤาษี ได้รับการประกาศจัดตั้งให้เป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2515 นับเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 6 ของประเทศไทย อยู่ในท้องที่ อ.แม่แจ่ม อ.สันป่าตอง และ อ.จอมทอง แหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ได้แก่ น้ำตกแม่กลาง น้ำตกแม่ยะ น้ำตกสิริภูมิ น้ำตกวชิรธาร น้ำตกสิริธาร น้ำตกแม่ปาน ถ้ำบริจินดา เส้นทางศึกษาธรรมชาติอ่างกา และกิ่วแม่ปาน
ดอยสุเทพ – ปุย
อุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย อยู่ในท้องที่ อ.เมืองเชียงใหม่ อ.หางดง อ.แม่ริม และ อ.แม่แตง มีสภาพภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงอยู่ในแนวเทือกเขาถนนธงไชยซึ่งทอดต่อเนื่องจากเทือกเขาหิมาลัย โดยมียอดดอยปุยเป็นจุดสูงสุดของอุทยานแห่งชาติ ความสูง 1,652 เมตรจากระดับน้ำทะเล ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำลำธารของแม่น้ำปิง เป็นที่ตั้งของพระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ และวัดพระธาตุดอยสุเทพวรวิหารที่เคารพสักการะของชาวเชียงใหม่ ได้รับการประกาศจัดตั้งให้เป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 14 เมษายน 2524 นับเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 24 ของประเทศ แหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ได้แก่ น้ำตกห้วยแก้ว วังบัวบาน น้ำตกมณฑาธาร ยอดดอยปุย สันกู่ น้ำตกแม่สา น้ำตกตาดหมอก น้ำตกหมอกฟ้า บ้านม้งดอยปุย บ้านม้งขุนช่างเคี่ยน และน้ำตกศรีสังวาล
ห้วยน้ำดัง
อุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง อยู่ในท้องที่ อ. แม่แตง อ.เชียงดาว อ.เวียงแหง จ.เชียงใหม่ และ อ.ปาย จ.แม่ฮ่องสอน มีเนื้อที่ประมาณ 1,252 ตารางกิโลเมตร ได้รับการประกาศจัดตั้งให้เป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2538 นับเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 81 ของประเทศไทย แหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ได้แก่ จุดชมทิวทัศน์ดอยกิ่วลม เป็นจุดชมความงามของทะเลหมอกที่สวยงามและสามารถมองเห็นความอลังการของดอยเชียงดาว โป่งเดือด เป็นน้ำพุร้อนไกเซอร์ที่พุ่งสูง 1-2 เมตร จำนวน 3-4 บ่อ อุณหภูมิน้ำผิวดินประมาณ 90-990 เซลเซียส มีห้องบริการอาบน้ำแร่ โป่งน้ำร้อนท่าปาย มีลักษณะเป็นพรายฟองที่เหมือนน้ำกำลังจะเดือดผุดขึ้นตลอดเวลา และจะไหลรวมกันเป็นธารน้ำอุ่น ซึ่งมีอุณหภูมิประมาณ 35-370 เซลเซียส สามารถลงไปแช่น้ำแร่ในลำธารได้ นอกจากนี้ยังมีแหล่งท่องเที่ยวและกิจกรรมที่น่าสนใจอื่นๆ ได้แก่ น้ำตกห้วยน้ำดัง น้ำตกแม่หาด น้ำตกแม่ลาด ดอยสามหมื่น ดอยช้าง และกิจกรรมเดินป่า นั่งช้าง ล่องแพลำน้ำแม่แตง
ดอยผ้าห่มปก
อุทยานแห่งชาติดอยผ้าห่มปก ตั้งชื่อตามยอดเขาสำคัญของอุทยานแห่งชาติ คือ ดอยผ้าห่มปก สูง 2,285 เมตรจากระดับน้ำทะเล เป็นยอดเขาที่สูงระดับสองของประเทศรองจากดอยอินทนนท์ อีกทั้งเป็นแหล่งรวมพืชพรรณ สัตว์ป่าหายากและใกล้สูญพันธุ์หลายชนิด เช่น ผีเสื้อไกเชอร์อิมพีเรียล นกกินปลีแดงหัวไพลิน ได้รับการประกาศจัดตั้งให้เป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 4 กันยายน 2543 นับเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 97 ของประเทศไทย อยู่ในท้องที่ อ. แม่อาย อ.ฝาง และ อ.ไชยปราการ จ.เชียงใหม่ แหล่งท่องเที่ยวที่ น่าสนใจ ได้แก่ น้ำผุร้อนแม่ฝาง ดอยผ้าห่มปก น้ำตกโป่งน้ำดัง น้ำตกปู่หมื่น น้ำตกนามะอื้น น้ำตกแม่แฮง น้ำตกห้วยเฮี่ยน น้ำตกตาดหมอก น้ำตกตาดเหมย น้ำตกตาดหลวง ถ้ำห้วยบอน น้ำรู ดอยลาง และโครงการบ้านเล็กในป่าใหญ่
แม่ปิง
อุทยานแห่งชาติแม่ปิง อยู่ในท้องที่ อ. ดอยเต่า จ.เชียงใหม่ อ.ลี้ จ.ลำพูน และ อ.สามเงา จ.ตาก ได้รับการประกาศจัดตั้งให้เป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม 2524 นับเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 31 ของประเทศไทย แหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ได้แก่ น้ำตกก้อหลวง เกิดจากน้ำห้วยแม่ก้อไหลผ่านเทือกเขาหินปูนลดหลั่นกันมา 7 ชั้น ลงสู่แอ่งน้ำมีเขียวมรกต ทุ่งกิ๊ก เป็นที่ราบเนินเขาปกคลุมด้วยทุ่งหญ้าสลับป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณ น้ำตกก้อน้อย เป็นน้ำตกอยู่กลางป่าลึก โดยน้ำจากลำห้วยก้อน้อยไหลผ่านป่าสนพระบาทยางวีลงสู่หุบเขาสูงชัน ถ้ำยางวี เป็นถ้ำขนาดกลาง ภายในมีหินงอกหินย้อย เมื่อกระทบแสงไฟจะส่องประกายระยิบระยับสวยงาม ภายในเป็นที่อยู่ของค้างคาวเป็นจำนวนมาก และแก่งก้อ เป็นส่วนหนึ่งของอ่างเก็บน้ำเหนือเขื่อนภูมิพล เป็นเวิ้งน้ำขนาดใหญ่ทัศนียภาพสวยงามมาก