เมืองชัยภูมิเป็นเมืองเก่าแก่มาตั้งแ

เมืองชัยภูมิเป็นเมืองเก่าแก่มาตั้งแต่สมัยขอมเรืองอำนาจ ถือได้ว่าเมืองชัยภูมิเป็นเมืองผ่านของขอม มีหลักฐานหลงเหลือปรากฏให้เห็นคือ พระธาตุหนองสามหมื่น, ปรางกู่ และพระธาตุกุตจอก เป็นต้น

ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เมืองชัยภูมิปรากฏในทำเนียบเมืองแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราชว่าเป็นเมืองที่ขึ้นกันนครราชสีมา แต่ต่อมาผู้คนได้อพยพไปตั้งหลักแหล่งทำมาหากินที่อื่น ปล่อยเมืองชัยภูมิเป็นเมืองร้าง เมืองชัยภูมิกลับมาปรากฏชื่ออีกครั้งหนึ่งในสมัยรัชกาลของสมเด็จพระพุทธเลิศหน้านภาลัยแห่งกรุงรัตนโกสินทร์
ราวปี พ.ศ. 2360 เมืองเวียงจันทน์เป็นเมืองขึ้นของไทย มีการส่งเครื่องราชบรรณาการต่างๆ ให้แก่ไทย นายแล ซึ่งมีตำแหน่งเป็นพี่เลี้ยงราชบุตรในราชสำนักของเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์ได้ลาออกจากราชสำนัก และพานางบุญมี ซึ่งเป็นเป็นภรรยาอพยพครอบครัวพร้อมทั้งสมัครพรรคพวกรวมร้อยครอบครัวเศษ เดินทางข้ามแม่น้ำโขงที่เมืองชัยบุรีแขวงหลวงพระบาง เพราะบริเวณนี้น้ำตื้นเขิน สะดวกแก่การลำเลียงผู้คน จนกระทั่งเดินทางมาถึงหนองบัวลำภู (จังหวัดหนองบัวลำภูในปัจจุบัน) พำนัก ณ ที่แห่งนี้เป็นเวลาหนึ่งเดือน นายแลเห็นว่าหนองบัวลำภูเป็นสถานที่ไม่เหมาะแก่การตั้งถิ่นฐาน จึงพาสมัครพรรคพวกออกเดินทางต่อไปจนถึงบ้านน้ำขุ่นหนองอีจาน, ลำตะคอง ซึ่งอยู่ในพื้นที่อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมาในปัจจุบัน ณ ที่แห่งนี้นายแลตั้งรกรากทำมาหากินอยู่นานถึง 2 ปี เพราะเห็นว่ามีน้ำอุดมสมบูรณ์

ในปี พ.ศ. 2363 การทำมาหากินที่บ้านน้ำขุ่นหนองอีจาน, ลำตะคอง เริ่มฝีดเคือง, นายแลจึงได้เสาะแสวงหาทำเลใหม่ ปรากฏว่าได้ไปพบที่บ้านโนนน้ำอ้อม เป็นบริเวณที่มีความอุดมสมบูรณ์จึงได้อพยพครอบครัวและสมัครพรรคพวกไปตั้งถิ่นฐานที่นี่แทน (ปัจจุบันคือบ้านชีลอง ตำบลชีลอง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ) การปกครองของนายแลต่อราษฏนั้น นายแลปกครองในลักษณ์พี่ปกครองน้อง สั่งสอนให้ราษฏมีความสามัคคีปรองดองกัน ต้องช่วยกันทำมาหากิน โดยให้เหตุผลว่าการสร้างเมืองนั้น ถ้าราษฏมีอยู่มีกินและเป็นสุขแล้ว การสร้างเมืองก็จะสำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดีได้ ฝ่ายนางบุญมี ซึ่งเป็นภรรยาของนายแลก็ได้มิได้นิ่งดูดาย ได้พยายามที่จะอบรมฝึกสอนหญิงชาวบ้านให้รู้จักการทอผ้า ไม่ว่าจะเป็น ผ้าขาว, ผ้าดำ และผ่านซิ่นหมี่(ผ้ามัดหมี่) ชาวบ้านก็อยู่ด้วยความร่มเย็นเป็นสุขเรื่อยมา
ต่อมาเมื่อนายแลเห็นว่าราษฏของตนอยู่ดีมีสุขแล้ว ก็มิได้เคยลืมบุญคุณของเจ้านายเดิม จึงนำเครื่องราชบรรณาการไปถวายเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์ ซึ่งเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์ได้เห็นความดีความชอบของนายแล จึงแต่งตั้งให้นายแลเป็น "ขุนภักดีชุมพล (แล)"
ต่อมาขุนภักดีชุมพล(แล)เห็นว่าบ้านโนนน้ำอ้อมเริ่มอึดอัดและขาดแคลนน้ำ จึงต้องหาที่ตั้งถิ่นฐานใหม่บริเวณใกล้เคียงกับที่ตั้งเดิม ซึ่งในปีพ.ศ. 2365 ขุนภักดีชุมพลก็ได้อพยพผู้คนมาตั้งถิ่นฐานที่บ้านหลวง ซึ่งเป็นบริเวณบ้านหนองหลอดและหนองปลาเฒ่าในปัจจุบัน ณ ที่แห่งนี้ ชื่อเสียงของขุนภักดีชุมพลเริ่มเป็นที่ศรัทธาเชื่อถือแก่คนท่วไปจนคนเริ่มอพยพเข้ามาสมัครเป็นพรรคพวกของขุนภักดีชุมพลมากมาย จนเป็นเหตุทำให้เจ้าอนุวงศ์ฯเกิดความสงสัยว่าขุนภักดีชุมพลจะแข่งข้อไม่ขึ้นกับเจ้าอนุวงศ์เช่นเดิม แต่ขุนภักดีชุมพลก็อาศัยความชาญฉลาดฑูลให้เจาอนุวงศ์ฯหายสงสัยได้
ในเวลาต่อมาชาวบ้านได้ขุดพบทองคำในบริเวณภูขี้เถ้า ปรากฏว่าได้ทองคำเกือบชั่ง ชาวบ้านจึงหลั่งไหลไปขุดทองและนำกลับมาให้ขุนภักดีชุมพล
เมื่อปี 2367 ขุนภักดีชุมพลเห็นว่าเวียงจันทน์ก็เป็นประเทศราชของประเทศสยามซึ่งขึ้นต่อกรุงรัตนโกสินทร์ตั้งแต่รัชกาลที่ 1 จึงจะไม่ยอมนำเครื่องบรรณาการไปถวายเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์อีกต่อไป และจึงได้เข้าหาพระยาราชสีมา เจ้าเมืองนครราชสีมา อาสาเก็บส่วยเร่งผลส่งกรุงรัตนโกสินทร์แทน ได้มีการนำเครื่องบรรณาการมี ผ้าขาว ซิ่นหมี่ และทองคำ ไปถวายพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเห็นความดีความชอบ จึงโปรดเกล้าฯให้ยกบ้านหลวงเป็น "เมืองชัยภูมิ" และโปรดให้เลื่อนบรรดาศักดิ์จากขุนภัคดีชุมพลเป็น "พระยาภัคดีชุมพล (แล)" และให้เข้ารับตำแหน่งเจ้าเมืองชัยภูมิ ปกครองบ้านเมืองสืบไป จึงถือได้ว่าพระยาภัคดีชุมพลเป็นเจ้าเมืองชัยภูมิคนแรก ได้ปกครองรักษาบ้านเมืองไว้ด้วยดี
ต่อมาเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์เห็นว่าพระยาภักดีชุมพลตีตัวออกห่าง และคิดว่าจะก่อกบฏ มีส้องสุมผู้คน เสบียงอาหาร และอาวุธยุทโธปกรณ์ และในปี 2369 นี้เอง เจ้าอนุวงศ์ฯจึงได้ก่อการกบฏยกทัพหมายเข้าตีกรุงเทพโดยหลอกหัวเมืองต่างๆ ว่าที่เดินทัพผ่านเข้ามาก็เพื่อจะเข้ามาช่วยกรุงเทพรบกับอังกฤษ จนกระทั่งเจ้าอนุวงศ์ยึดนครราชสีมาได้ความจึงแตก
เมื่อความแตกเจ้าอนุวงศ์ฯ จึงได้กวาดต้อนผู้คนชาวเมืองนครราชสีมาเพื่อนำกลับไปเมืองเวียงจันทน์ เมื่อถึงทุ่งสมฤทธิ์ หญิงชายชาวเมืองนครราชสีมาที่ถูกจับไปนำโดยคุณหญิงโมภรรยาเจ้าเมืองนครราชสีมาได้ลุกฮือขึ้นต่อสู้ พระยาภัคดีชุมพลพร้อมด้วยเจ้าเมืองใกล้เคียงได้ยกทัพออกไปช่วยคุณหญิงโมรบกับเจ้าอนุวงศ์ฯ ทัพของเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์จึงแตกพ่ายไป


ในปีเดียวกันนั้นเอง เจ้าอนุวงศ์ฯ ได้นำกองทัพเข้าตีเมืองชัยภูมิอีกครั้งโดยงได้พยายามเกลี้ยกล่อมให้พระยาภัคดีชุมพลเข้าร่วมเป็นกบฏด้วย แต่พระยาภัคดีชุมพลไม่ยอมจึงถูกจับและทำร้ายร่างกายจนถึงแก่ชีวิตที่ต้นมะขามใหญ่ริมหนองปลาเฒ่า ซ่งในภายหลังชาวบ้านได้ร่วมกันสร้างศาลขึ้นไว้เพื่อเป็นอนุสรณ์และเป็นที่ระลึกถึงคุณความดีของประยาภัคดีชุมพล และเป็นที่เคารพกราบไหว้มาจนถึงทุกวันนี้

ผลลัพธ์ (อังกฤษ) 1:

Mueang Chaiyaphum is prosper since there is a town of Chaiyaphum city Cambodia. Evidence remains visible is the Nong Phra prang Ku of three thousand, and that of the Quran totok, etc.It is the capital in the Ayutthaya period. Seizing the town Chaiyaphum city appear in the land of King Narai as Nakhon Ratchasima city up. But later, people have migrated to the main source area do to earn a living. Leave the deserted town of Chaiyaphum city town Chaiyaphum back listed again in the reign of King Rama of old page, Baan Talay Dao.ราวปี พ.ศ. 2360 เมืองเวียงจันทน์เป็นเมืองขึ้นของไทย มีการส่งเครื่องราชบรรณาการต่างๆ ให้แก่ไทย นายแล ซึ่งมีตำแหน่งเป็นพี่เลี้ยงราชบุตรในราชสำนักของเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์ได้ลาออกจากราชสำนัก และพานางบุญมี ซึ่งเป็นเป็นภรรยาอพยพครอบครัวพร้อมทั้งสมัครพรรคพวกรวมร้อยครอบครัวเศษ เดินทางข้ามแม่น้ำโขงที่เมืองชัยบุรีแขวงหลวงพระบาง เพราะบริเวณนี้น้ำตื้นเขิน สะดวกแก่การลำเลียงผู้คน จนกระทั่งเดินทางมาถึงหนองบัวลำภู (จังหวัดหนองบัวลำภูในปัจจุบัน) พำนัก ณ ที่แห่งนี้เป็นเวลาหนึ่งเดือน นายแลเห็นว่าหนองบัวลำภูเป็นสถานที่ไม่เหมาะแก่การตั้งถิ่นฐาน จึงพาสมัครพรรคพวกออกเดินทางต่อไปจนถึงบ้านน้ำขุ่นหนองอีจาน, ลำตะคอง ซึ่งอยู่ในพื้นที่อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมาในปัจจุบัน ณ ที่แห่งนี้นายแลตั้งรกรากทำมาหากินอยู่นานถึง 2 ปี เพราะเห็นว่ามีน้ำอุดมสมบูรณ์ในปี พ.ศ. 2363 การทำมาหากินที่บ้านน้ำขุ่นหนองอีจาน, ลำตะคอง เริ่มฝีดเคือง, นายแลจึงได้เสาะแสวงหาทำเลใหม่ ปรากฏว่าได้ไปพบที่บ้านโนนน้ำอ้อม เป็นบริเวณที่มีความอุดมสมบูรณ์จึงได้อพยพครอบครัวและสมัครพรรคพวกไปตั้งถิ่นฐานที่นี่แทน (ปัจจุบันคือบ้านชีลอง ตำบลชีลอง อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ) การปกครองของนายแลต่อราษฏนั้น นายแลปกครองในลักษณ์พี่ปกครองน้อง สั่งสอนให้ราษฏมีความสามัคคีปรองดองกัน ต้องช่วยกันทำมาหากิน โดยให้เหตุผลว่าการสร้างเมืองนั้น ถ้าราษฏมีอยู่มีกินและเป็นสุขแล้ว การสร้างเมืองก็จะสำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดีได้ ฝ่ายนางบุญมี ซึ่งเป็นภรรยาของนายแลก็ได้มิได้นิ่งดูดาย ได้พยายามที่จะอบรมฝึกสอนหญิงชาวบ้านให้รู้จักการทอผ้า ไม่ว่าจะเป็น ผ้าขาว, ผ้าดำ และผ่านซิ่นหมี่(ผ้ามัดหมี่) ชาวบ้านก็อยู่ด้วยความร่มเย็นเป็นสุขเรื่อยมาต่อมาเมื่อนายแลเห็นว่าราษฏของตนอยู่ดีมีสุขแล้ว ก็มิได้เคยลืมบุญคุณของเจ้านายเดิม จึงนำเครื่องราชบรรณาการไปถวายเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์ ซึ่งเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์ได้เห็นความดีความชอบของนายแล จึงแต่งตั้งให้นายแลเป็น "ขุนภักดีชุมพล (แล)"ต่อมาขุนภักดีชุมพล(แล)เห็นว่าบ้านโนนน้ำอ้อมเริ่มอึดอัดและขาดแคลนน้ำ จึงต้องหาที่ตั้งถิ่นฐานใหม่บริเวณใกล้เคียงกับที่ตั้งเดิม ซึ่งในปีพ.ศ. 2365 ขุนภักดีชุมพลก็ได้อพยพผู้คนมาตั้งถิ่นฐานที่บ้านหลวง ซึ่งเป็นบริเวณบ้านหนองหลอดและหนองปลาเฒ่าในปัจจุบัน ณ ที่แห่งนี้ ชื่อเสียงของขุนภักดีชุมพลเริ่มเป็นที่ศรัทธาเชื่อถือแก่คนท่วไปจนคนเริ่มอพยพเข้ามาสมัครเป็นพรรคพวกของขุนภักดีชุมพลมากมาย จนเป็นเหตุทำให้เจ้าอนุวงศ์ฯเกิดความสงสัยว่าขุนภักดีชุมพลจะแข่งข้อไม่ขึ้นกับเจ้าอนุวงศ์เช่นเดิม แต่ขุนภักดีชุมพลก็อาศัยความชาญฉลาดฑูลให้เจาอนุวงศ์ฯหายสงสัยได้ในเวลาต่อมาชาวบ้านได้ขุดพบทองคำในบริเวณภูขี้เถ้า ปรากฏว่าได้ทองคำเกือบชั่ง ชาวบ้านจึงหลั่งไหลไปขุดทองและนำกลับมาให้ขุนภักดีชุมพลเมื่อปี 2367 ขุนภักดีชุมพลเห็นว่าเวียงจันทน์ก็เป็นประเทศราชของประเทศสยามซึ่งขึ้นต่อกรุงรัตนโกสินทร์ตั้งแต่รัชกาลที่ 1 จึงจะไม่ยอมนำเครื่องบรรณาการไปถวายเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์อีกต่อไป และจึงได้เข้าหาพระยาราชสีมา เจ้าเมืองนครราชสีมา อาสาเก็บส่วยเร่งผลส่งกรุงรัตนโกสินทร์แทน ได้มีการนำเครื่องบรรณาการมี ผ้าขาว ซิ่นหมี่ และทองคำ ไปถวายพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 3 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเห็นความดีความชอบ จึงโปรดเกล้าฯให้ยกบ้านหลวงเป็น "เมืองชัยภูมิ" และโปรดให้เลื่อนบรรดาศักดิ์จากขุนภัคดีชุมพลเป็น "พระยาภัคดีชุมพล (แล)" และให้เข้ารับตำแหน่งเจ้าเมืองชัยภูมิ ปกครองบ้านเมืองสืบไป จึงถือได้ว่าพระยาภัคดีชุมพลเป็นเจ้าเมืองชัยภูมิคนแรก ได้ปกครองรักษาบ้านเมืองไว้ด้วยดีต่อมาเจ้าอนุวงศ์เวียงจันทน์เห็นว่าพระยาภักดีชุมพลตีตัวออกห่าง และคิดว่าจะก่อกบฏ มีส้องสุมผู้คน เสบียงอาหาร และอาวุธยุทโธปกรณ์ และในปี 2369 นี้เอง เจ้าอนุวงศ์ฯจึงได้ก่อการกบฏยกทัพหมายเข้าตีกรุงเทพโดยหลอกหัวเมืองต่างๆ ว่าที่เดินทัพผ่านเข้ามาก็เพื่อจะเข้ามาช่วยกรุงเทพรบกับอังกฤษ จนกระทั่งเจ้าอนุวงศ์ยึดนครราชสีมาได้ความจึงแตกเมื่อความแตกเจ้าอนุวงศ์ฯ จึงได้กวาดต้อนผู้คนชาวเมืองนครราชสีมาเพื่อนำกลับไปเมืองเวียงจันทน์ เมื่อถึงทุ่งสมฤทธิ์ หญิงชายชาวเมืองนครราชสีมาที่ถูกจับไปนำโดยคุณหญิงโมภรรยาเจ้าเมืองนครราชสีมาได้ลุกฮือขึ้นต่อสู้ พระยาภัคดีชุมพลพร้อมด้วยเจ้าเมืองใกล้เคียงได้ยกทัพออกไปช่วยคุณหญิงโมรบกับเจ้าอนุวงศ์ฯ ทัพของเจ้าอนุวงศ์เมืองเวียงจันทน์จึงแตกพ่ายไป

ในปีเดียวกันนั้นเอง เจ้าอนุวงศ์ฯ ได้นำกองทัพเข้าตีเมืองชัยภูมิอีกครั้งโดยงได้พยายามเกลี้ยกล่อมให้พระยาภัคดีชุมพลเข้าร่วมเป็นกบฏด้วย แต่พระยาภัคดีชุมพลไม่ยอมจึงถูกจับและทำร้ายร่างกายจนถึงแก่ชีวิตที่ต้นมะขามใหญ่ริมหนองปลาเฒ่า ซ่งในภายหลังชาวบ้านได้ร่วมกันสร้างศาลขึ้นไว้เพื่อเป็นอนุสรณ์และเป็นที่ระลึกถึงคุณความดีของประยาภัคดีชุมพล และเป็นที่เคารพกราบไหว้มาจนถึงทุกวันนี้